Қазақстан Президенті Қасым‑Жомарт Тоқаев ауыл шаруашылығы саласын жаңа деңгейге көтеру қажеттігін атап, мемлекет тарапынан реформа жүргізіліп жатқанын, қаржы бөлініп келе жатқанын, бірақ осы әлеуетті толық ашу үшін нақты жоспар мен тиімді басқару талап етілетінін мәлімдеді.
Мемлекеттік қолдау: нақты рекордтар мен реформалар
Тоқаевтың сөзінше, соңғы кездерде ауыл шаруашылығына, агроөнеркәсіп кешеніне қомақты қаржы бөлініп келеді. Биыл ғана шаруаларға қолдау көрсетуге бір триллион теңге шамасында қаражат жұмсалды, қажетті несие құралдары уақытында берілді.
Сонымен бірге, елде 2025‑2027 жылдарға арналған АПК‑ны дамыту бойынша Дорожная карта қабылданған. Бұл карта шеңберінде 677 жоба, жалпы сомасы шамамен 3,3 триллион теңге жоспарланған екен.
Мысалы, 2025 жылдың алғашқы төрт айында АПК негізгі капиталға салынған инвестициялар көлемі 213 миллиард теңгеге жетті – бұл өткен жылдың сол кезеңімен салыстырғанда екі есе көп.
Ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдейтін бірнеше ірі жобалар жүзеге асырылып жатыр. Бұл жобаларға отандық және шетелдік инвесторлар қатысуда, инвестициялардың жалпы көлемі 2 миллиард доллардан астам болуы мүмкін. Осы жобалар мыңдаған жұмыс орындарын құрады, өнімдер экспортқа шығарылады.
Бұған қоса, импортқа тәуелді өнімдердің орнына отандық өнімдер өндіру бойынша республикалық деңгейде 202 инвестициялық жоба әзірленді. Бұл жоба импорт зависимостын төмендетуге және экспорттық әлеуетті арттыруға бағытталған.
Озық агроэкономикаға өтуде технологиялық жаңалықтар мен цифрландыру маңызды рөл атқарады деп атап өтілді. Фермерлік кәсіпорындарда цифрлық басқару жүйелері, мониторинг, автоматтандырылған жүйелер кеңінен қолданылады.
Мысалы, «Тиражирование опыта СКО» бағдарламасы аясында көптеген молочно‑товарлы фермалар, агрохолдингтер жобалары іске қосылуда. Бұл фермалар технологиялық жабдықталған, цифрлық есеп жүйелері бар және өнімділік көрсеткіштері жоғары.
Шымкент үшін маңызы
Шымкент сияқты ірі қала мен өңір үшін осы бастамалар өте өзекті. Астық өңірі болуы, аграрлық климаттың қолайлығы, жергілікті фермерлер мен кәсіпорындардың әлеуеті Шымкент үшін ауыл шаруашылығын дамытуда мүмкіндіктер береді.
Егер Шымкентте импортты алмастыру жобалары, өңдеу өнеркәсібін дамыту, жаңа жұмыс орындарын ашу, ауылдық жерлерді дамытумен қатар, тиімді субсидиялар мен қолжетімді несиелер, сондай‑ақ инфрақұрылымды нығайту іс‑шаралары толық іске асса, қала агроэкономикада үлгі бола алады.
Кедергілер және шешім жолдары
Тоқаев атап өткендей, аймақтарда өнімділікті төмендететін факторлар көп: топырақтың құнарлылығы, суармалы егіс жүйелерінің ескілігі, климат өзгерістерінің қолайсыз әсері, инфрақұрылым мен логистикадағы кемшіліктер.
Осыған байланысты:
-
Үкіметтің нақты, аймақтық ерекшеліктерге негізделген даму жоспары болуы керек.
-
Суармалы жерлерді жаңғырту, тамшылатып суару технологияларын енгізу.
-
Ғылыми зерттеулер мен стартаптарды қолдау, жергілікті инновацияларды ауыл шаруашылығында қолдану.
-
Қаржыландырудың ашықтығы, субсидиялар мен несиелердің уақытылы берілуі мен бақылау ісінің күшейтілуі.
«Озық агроэкономикаға көшу» туралы армандар нақты іс‑шаралармен, нақты жоспармен және нақты қолдауымен ғана жүзеге асады. Тоқаевтың үндегені – саланы жаңғырту, технологияны енгізу, өнімнің өңдеуінен бастап дүкен сөресіне дейін жеткізу желісін құру. Еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және экспорттық әлеуетті арттыру — осының барлығына тәуелді.