2024 жылғы «Әділетті Қазақстан: заң мен тәртіп, экономикалық өсім, қоғамдық оптимизм» атты Жолдауында Президент Қасым‑Жомарт Тоқаев агроөнеркәсіп кешеніне ерекше назар аударған еді. Ауыл шаруашылығы — азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ететін, халықты жұмыспен қамтитын және экспорттық әлеуетті арттыратын салалардың бірі ретінде мемлекеттік саясаттың басты бағыттарының қатарына кірді. Шымкент қаласында Жолдауда белгіленген міндеттердің қатары нақты шаралармен жүзеге асырылып жатыр.
Шымкенттің аграрлық дамуындағы негізгі көрсеткіштер
-
2025 жылғы қаңтар‑шілде кезеңінде Шымкенттің ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы көлемі +3,4% өсіп, 24 521,9 млн теңгеге жеткен.
-
Қала аумағында 23,0 мың гектар ауыл шаруашылығы дақылдары егілуде.
-
Оның ішінде: дәнді дақылдар — 7,0 мың га (бидай 5,8, арпа 1,2) майлы дақылдар — 3,3 мың га;
-
мал азықтық дақылдар — 10,9 мың га;
-
көкөніс пен бақша — 1,7 мың га;
-
картоп — 0,1 мың га.
-
Жалпы өнім жинау жоспары — 81,0 мың тонна дақыл алынуы мүмкін.
-
-
Азық-түлік өндірісі мен қайта өңдеу саласына салынған инвестициялар мен субсидиялар арқылы қолдау көрсетілуде. Мысалы, субсидиялар тыңайтқыштарға, жылыжайларға, тұқым шаруашылығына бөлінуде.
Президент Жолдауында ауыл шаруашылығын технологиялық жаңғырту, экспорттық әлеуетті арттыру, өнімді өңдеу саласын дамыту міндеттері қойылған. Шымкент бұл міндеттерді орындауда:
-
Заманауи жылыжай кешендерін салу басталып, жылыжайларды субсидиялау нормалары бекітілген.
-
Арзан дизель отыны бөлініп, көктемгі егіс пен жинау жұмыстарын жүргізу үшін жанар‑жағармай қолжетімділігі қамтамасыз етілуде.
-
Басым дақылдар тізімі мен субсидия нормалары бекітілген — мысалға, өнеркәсіптік жылыжайдағы көкөністерге, фермерлік жылыжайларға, майлы дақылдарға субсидиялар_normalnormалары белгіленген.
Шымкенттегі артықшылықтары мен мүмкіндіктері
-
Қаланың климаты мен жер (топырақ) температурасында да көкөніс пен бақша дақылдарын өсіруге мүмкіндік бар.
-
Халық саны, тұтынушылық сұраныс және ішкі нарық болу — өнімді жергілікті қайта өңдеу арқылы қаламен бірлескен экономикалық тетіктерді қалыптастыруда үлкен артықшылық.
-
Мемлекеттік қолдау — субсидиялар, жанар‑жағармай, технологияларды жаңарту — шаруалар мен кәсіпкерлер үшін ынталандырушы фактор.
Кедергілер мен шешім шаралары
-
Инфрақұрылым мәселері: көптеген канал жүйелері, суару желілері ескірген, сумен жабдықтау мен ас‑су қамтамасыз ету желілерін жаңарту қажет.
-
Технологиялық жаңғырту: ғылыми‑зерттеу және инновацияларды енгізу, цифрландыру — өнімділікті арттыру үшін маңызды.
-
Қаржыландыру мен ресурс бөлінуі: қаражаттың уақытылы және мақсат бойынша бөлінуі, инвестицияларды тарту, заңнамалық қолдау.
-
Кадрлық әлеует: мамандар даярлау, агротехника және агроөнеркәсіп кешенінде білікті жұмысшылар мен агрономдардың болуы.
Шымкент қаласы Президент Жолдауында белгіленген міндеттерді орындауда нақты серпін көрсетуде. Ауыл шаруашылығында өнім көлемінің ұлғаюы, басым дақылдардың егісі, субсидиялар мен қолдау шараларының қолданылуы — барлығы агроөнеркәсіп кешенін жаңа деңгейге көтеруге бағытталған маңызды қадамдар. Егер технологияны енгізу, цифрландыру, инфрақұрылымды жаңарту сияқты бағыттарда жүйелі әрі мақсатты жұмыс жалғасын табатын болса, Шымкент ішкі нарықты қамтамасыз етумен қатар экспорттық әлеуетін кеңейтіп, ауыл шаруашылығы саласында үлгі бола алатын өңірге айналуы мүмкін.