2025 жылғы 8 қыркүйекте жарияланған Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауы – ел дамуының әлеуметтік-экономикалық және технологиялық бағыттарын айқындаған маңызды құжат болды. Бұл Жолдауда мемлекет басшысы қаржы саласының болашағына, цифрлық активтердің дамуына және банк жүйесінің тиімділігін арттыруға ерекше назар аударды.
Президент цифрландыру мен қаржылық ашықтықты ұштастыра отырып, экономиканы қолдаудың және инвестициялық климатты жақсартудың нақты қадамдарын ұсынды.
Цифрлық теңге: қаржы жүйесінің жаңа дәуірі
Қасым-Жомарт Тоқаев цифрлық теңгенің енгізілуі қаржы жүйесін жаңғыртуда шешуші рөл атқаратынын атап өтті. Оның айтуынша, цифрлық теңге қазіргі таңда Ұлттық қордан жобаларды қаржыландыру кезінде сәтті қолданылып келеді.
Бұл – тек техникалық өзгеріс емес, қаржы саласындағы ашықтық, бақылау және тиімділік принциптеріне негізделген құрылымдық өзгеріс. Президент ендігі кезеңде цифрлық теңгені:
республикалық және жергілікті бюджеттерде,
мемлекеттік холдингтердің қаражатын басқаруда,
инвестициялық жобаларды қаржыландыруда кеңінен қолдану қажеттігін баса айтты.
Бұдан шығатын қорытынды – цифрлық теңге қаржы саясатының тұрақты элементіне айналуы тиіс. Ол арқылы қаражаттың қозғалысы нақты бақылауға алынып, сыбайлас жемқорлық тәуекелдері азаяды, ал инвестициялық процестер ашық әрі болжамды болады.
Заңнамалық негіз – цифрлық экожүйенің тірегі
Цифрлық теңге мен цифрлық активтердің толыққанды жұмыс істеуі үшін заңнамалық негіздің болуы – басты талап. Осыған орай Президент:
«Үкімет Қаржы нарығын реттеу агенттігімен бірлесіп, цифрлық қаржы құралдарын дамытуға бағытталған заң жобасын жыл соңына дейін қабылдауы қажет», – деп нақты тапсырма берді.
Бұл заң жобасы:
цифрлық активтердің құқықтық мәртебесін нақтылауға;
олардың нарықтағы айналымын реттеуге;
инвестициялық және сақтандыру құралдарын цифрлық форматта дамытуға мүмкіндік береді.
Осылайша, Қазақстан технократиялық және құқықтық жағынан теңгерімді цифрлық қаржы экожүйесін қалыптастыру жолына түспек.
Алатау қаласы – жаңа іскерлік және инновациялық орталық
Президент Жолдауда тағы бір маңызды бастаманы көтерді – Алатау қаласына арнайы мәртебе беру және оны еліміздің жаңа экономикалық тірегіне айналдыру. Бұл бастама – болашаққа бағытталған ірі урбанистік және экономикалық жоба.
Жаңа қаланың негізгі миссиясы:
ірі инновациялық хаб болу;
инвестициялық, қаржылық және технологиялық орталыққа айналу;
жоғары технологиялы кәсіпорындарды шоғырландыру;
жасанды интеллект, финтех, биотехнология сынды салаларда жаңа өндірістер құру.
Президент Үкіметке Алатау қаласын тікелей өз басқаруына алып, он күн ішінде тиісті Жарлық жобасын дайындауды тапсырды. Бұл – жедел және нәтижеге бағытталған тәсіл.
Банктерді экономикаға қызмет етуге міндеттеу
Қаржы секторының тағы бір өзекті мәселесі – банктердің қаражатын нақты экономикаға тарту. Мемлекет басшысы банк жүйесін сынға алып, оларды экономикаға нақты пайда әкелетін жобаларды қаржыландыруға ынталандыру қажеттігін қадап айтты.
Банк секторындағы реформалар аясында Президент банктер туралы жаңа заң қабылдау қажеттігіне де тоқталды. Бұл заң:
экономиканың қазіргі сұранысына сай болуы;
цифрлық өзгерістерді ескеруі;
қаржы институттарының жауапкершілігін арттыруы тиіс.
Осылайша, банк жүйесі капитал жинақтау мен табыс табу орталығынан – өндіріс пен халық игілігіне жұмыс істейтін жүйеге айналуы қажет.
Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2025 жылғы Жолдауында айтылған қаржы секторына қатысты бастамалар – Қазақстанның экономикалық тәуелсіздігін нығайтуға, заманауи қаржы инфрақұрылымын қалыптастыруға және цифрлық болашаққа бейімделуге бағытталған нақты қадамдар.
Цифрлық теңге, цифрлық активтер, банктік реформалар, жаңа заңнамалық негіздер мен іскерлік қалалар – бұлардың бәрі елдің экономикалық жүйесін жаңа деңгейге көтеретін кешенді тетіктер.
Қаржы жүйесі тұрақты болса – экономика да берік, инвестициялық ахуал да сенімді болады. Сондықтан бұл бағытта қолға алынған бастамалар тек салалық емес, ұлттық мүддеге негізделген стратегиялық шешімдер ретінде бағалануы тиіс.