2025 жылғы 8 қыркүйекте жарияланған Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауы елдің әлеуметтік-экономикалық дамуында айқын бағыт ұсынды. Мемлекет басшысы салықтан түскен әрбір теңге халық игілігіне жұмсалуы керек деген қағидатты басшылыққа ала отырып, бюджет қаражатын басқару мәселесіне ерекше назар аударды.
Президенттің пайымдауынша, бұл қағидат — азаматтарға сапалы мемлекеттік қызмет көрсету, инфрақұрылымды дамыту, сондай-ақ әлеуметтік қолдау шараларын тиімді жүзеге асырудың негізі болуы тиіс. Яғни, әрбір бюджет теңгесінің жұмсалу жолы ашық әрі әділетті болуы қажет.
Шымкент: Өсім мен жауапкершілік үлгісі
Президент ұсынған бағытты өңірлер де қолдап, нақты нәтижелер көрсете бастады. Бұл тұрғыда Шымкент қаласы – бюджет түсімінің тұрақты өсуі мен қаржылық дербестікті арттыру бойынша үлгі бола алатын аймақтардың бірі.
🔹 Соңғы екі жылда қала бюджетіндегі кіріс көлемі 130 миллиард теңгеге өсіп, жалпы сома 473 миллиард теңгеге жетті.
🔹 Сонымен қатар, бюджет дербестігі 46%-дан 56%-ға артты.
Бұл көрсеткіштер – жай статистика емес, Шымкенттің экономикалық әлеуетінің артып келе жатқанын, салық базасының кеңейіп, бизнес пен жеке тұлғалардан түсетін кірістердің ұлғайып отырғанын көрсетеді. Яғни, қала өзінің күнкөрісін өз күшімен қамтамасыз етуге қабілетті аймаққа айналып келеді.
2026 жылға дейінгі мақсат: 72% дербестік
Қала әкімдігінің мәліметінше, 2026 жылға қарай бюджет дербестігін 72%-ға дейін жеткізу жоспарланған. Бұл — тек қаржы көрсеткіші емес, жергілікті өзін-өзі басқаруды нығайтудың, халықтың сұраныстарына жедел жауап берудің, әкімшілік тиімділікті арттырудың тетігі.
Мұндай жоғары деңгейдегі дербестік:
өңірлік бағдарламаларды икемді жоспарлауға,
нақты қажеттіліктерге жедел қаржы бөлуге,
ұлттық жобаларды жергілікті ерекшелікке сай бейімдеуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, бұл қадам мемлекеттік басқару жүйесін орталықсыздандыру арқылы азаматтарға жақын әрі есеп беретін әкімдік моделін қалыптастыруды көздейді.
Ашықтық пен тиімділік – басты ұстаным
Президент Тоқаев бюджет саясатының басты қағидаттарының бірі ретінде ашықтық пен тиімділікті атады. Бұл орайда Шымкент қаласы цифрландыру арқылы қаржының нақты қайда жұмсалып жатқанын көрсететін ашық бюджет платформаларын дамытуда.
Тұрғындар онлайн түрде:
қандай жобаға қанша қаржы бөлінгенін,
сол қаражаттың қалай игерілгенін,
және жоспар мен нақты нәтиже арасындағы айырмашылықты бақылай алады.
Бұл — қоғамдық бақылауды күшейтіп, жемқорлық тәуекелдерін азайтуға бағытталған маңызды құрал.
Мемлекет басшысы атап өткендей, бюджет – халықтың ақшасы, сондықтан оны жұмсау кезінде қоғам алдында ашық болу, сапалы қызмет көрсету – мемлекеттік органдардың басты міндеті.
Шымкент қаласы бұл бағытта нақты жетістіктерге жетіп келеді. Бюджет көлемінің ұлғаюы мен дербестіктің артуы – тек экономикалық емес, қоғамдық сенім мен басқару тиімділігінің көрсеткіші. Ал алдағы жылдарға қойылған 72%-дық межеге жету – өңірдің стратегиялық даму жолындағы сенімді қадамы.