2025 жылғы 21 қазан күні Грузия астанасы Тбилисиде V «Жібек жолы» форумы өтті. Бұл халықаралық алаң өңірлік ынтымақтастықты нығайту, сауда мен экономикалық қатынастарды дамытуды талқылауға арналған маңызды платформа болып табылады. Форум барысында назар аударуға тұрарлық оқиғалардың бірі – Армения мен Әзербайжан арасындағы транзиттік шектеулерді алып тастау жөніндегі келісімге қол жеткізу. Бұл қадам екі ел арасындағы стратегиялық диалогты жаңартуға, сонымен қатар бүкіл Оңтүстік Кавказ аймағында бейбітшілікті нығайтуға бағытталған маңызды бастама болып отыр.
Келісімнің мәні мен жариялануы
Армения Премьер-министрі Никол Пашинян форумда Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиевтің транзиттік шектеулерді алып тастауға қатысты шешімін жоғары бағалап, оны аса маңызды қадам деп атады. Пашинянның сөзіне қарағанда, бұл шешім екі ел арасындағы экономикалық және логистикалық қатынастарды қалпына келтірудің негізі болмақ:
«Бұл — аса маңызды мәлімдеме. Мен Әзербайжан Президентіне осы қадамы үшін ризашылығымды білдіремін», — деді Пашинян.
Бұл қадам тек сауда және көлік қатынастарын жақсартумен шектелмей, өңірлік қауіпсіздікке де оң ықпалын тигізеді. Кәсіпкерлер мен халықаралық логистикалық компаниялар бұл шешімді транзиттік бағыттарды дамыту, инвестиция тарту және тауар айналымын ұлғайту тұрғысынан маңызды деп бағалауда.
Қазақстан мен Грузияның делдалдық рөлі
Келісімге қол жеткізуде Қазақстан мен Грузияның атқарған рөлі ерекше атап өтілді. Армения Үкіметінің басшысы Никол Пашинян Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев пен Грузия Премьер-министрінің делдалдық қызметін жоғары бағалады:
«Мен Қазақстан Президентіне және Грузия Премьер-министріне осы келісімді жасауға қосқан үлесі үшін алғысымды білдіремін», — деді Пашинян.
Қазақстан бұл іс-қимыл арқылы өңірлік тұрақтылық пен бейбітшілікті сақтау жолындағы беделді бітімгершілік рөлін тағы бір мәрте дәлелдеді. Елдің сыртқы саясаттағы теңгерімді ұстанымы мен конструктивті бастамалары Оңтүстік Кавказдағы бейбітшілік пен ынтымақтастықты нығайтуға ықпал етуде.
Грузия да осы келісімде делдал ретінде маңызды позиция алды. Елдің транзиттік әлеуеті мен аймақтық байланыстардағы рөлі екі тарап арасындағы сенім мен өзара түсіністікті нығайтуға септігін тигізді.
Экономикалық және логистикалық салдары
Транзиттік шектеулердің жойылуы екі ел арасындағы сауда қатынастары мен экономикалық ынтымақтастыққа жаңа серпін береді. Әзербайжан арқылы Арменияға тауар жеткізу, көлік инфрақұрылымын дамыту, сондай-ақ Транскаспий және Жібек жолы бағытындағы логистикалық жобаларды жеделдету мүмкіндігі артады.
Экономистердің бағалауы бойынша, бұл қадам:
Аймақтағы тауар айналымын арттырады.
Халықаралық сауда жолдарының тиімділігін жақсартады.
Инвестициялық климатты тұрақтандыруға ықпал етеді.
Екі ел арасындағы туризм және мәдени байланыстарды дамытуға мүмкіндік береді.
Бұл тұрғыда Қазақстанның делдалдық рөлі экономикалық ынтымақтастықты ілгерілетуге де септеседі. Елдің сыртқы саясаттағы конструктивті бастамалары өңірлік сауда мен транзиттік жобаларды жандандыруға нақты үлес қосып отыр.
Халықаралық қауымдастық пен өңірлік бейбітшілікке әсері
Халықаралық ұйымдар мен дипломатиялық сарапшылар бұл келісімді өңірдегі тұрақтылық пен сенімді диалогқа қол жеткізудегі маңызды қадам деп бағалауда. Келісім:
Оңтүстік Кавказда бейбітшілікті сақтау,
Сенімді транзиттік бағыттарды құру,
Экономикалық ынтымақтастықты нығайту,
Халықаралық логистикалық жобаларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Тбилисидегі V «Жібек жолы» форумы тек сауда және экономикалық байланыстарды талқылау алаңы ғана емес, сонымен қатар өңірлік бейбітшілікті нығайтуға бағытталған дипломатиялық диалог платформасы екенін көрсетті. Қазақстан мен Грузияның бұл процеске қосқан үлесі өңірлік сенім мен ынтымақтастықтың жаңа кезеңін бастауда шешуші рөл атқарды.
Армения мен Әзербайжан арасындағы транзиттік шектеулерді жою – Оңтүстік Кавказдағы бейбітшілік пен экономикалық ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған стратегиялық қадам. Қазақстан мен Грузияның делдалдық рөлі өңірлік тұрақтылыққа үлес қосып, халықаралық аренада олардың беделін арттырды. Форум барысында жарияланған келісім экономикалық, логистикалық және саяси тұрғыда оң ықпал ететін маңызды бастама болып саналады.
Бұл қадам өңірдегі сенімді диалогты нығайтып, Жібек жолы бағытындағы жобалардың дамуына серпін береді. Сонымен қатар, бұл келісім Қазақстанның халықаралық саясаттағы конструктивті рөлін тағы бір мәрте дәлелдеді және Оңтүстік Кавказдағы тұрақтылыққа жаңа серпін берді.