Көлеңкелі экономика 18,8 пайызға төмендеді

Бірлескен отырыстың күн тәрті­бінде қаралған екінші мәсе­ле – Үкімет пен және Жоғары ауди­торлық палатаның 2023 жылғы республикалық бюджеттің ат­қарылуы туралы есептері. Бұл мәселе бойынша Қаржы ми­нистрі Мәди Тәкиев пен Жоғары ауди­торлық палата төрағасы Әли­хан Смайылов баяндама жасады.

Өткен жылдың негізгі көрсет­кіштеріне қысқаша тоқталған Мәди Тәкиев ішкі жалпы өнім 5,1%-ға өскенін, жылдық инфляция деңгейі 2 есе төмендеп, 9,8% көлемінде тұрақталғанын, жалпы бюджет тапшылығы 3,1 трлн теңге немесе ішкі жалпы өнімнің 2,6%-ын құрағанын, сондай-ақ мемлекеттік борыш 27,2 трлн теңге немесе ішкі жалпы өнімге 22,8 %-ға жеткенін атап өтті.

«Республикалық бюджеттің кірістері бойынша жылдық жос­пар 99,9%-ға орындалып, бюд­жет­ке 19 трлн теңге түсті. Ал бюд­­жеттің шығыстары 99,6%-ға ат­қа­рылып, 22,4 трлн теңгені құра­ды. Игерілмеген қаражат – 73 млрд теңгені, ал үнемдеу, Үкімет резер­він қоса алғанда – 27 млрд теңгені құрады. Ұлттық қордың активтері 13,4%-ға ұлғайып, 60 млрд долларға жетті», деді ол.

Оның айтуынша, қолма-қол ақшасыз төлемдердің көле­мін ұлғайтуға қатысты жүргізі­ліп жатқан жұмыстар көлеңкелі айна­лымның қысқаруына үлкен әсер етіп, 2023 жылдың қоры­тындысы бойынша бұл көрсеткіш 88,7%-ды құраған. Оған өткен жылы Көлеңкелі экономикаға қарсы іс-қимыл жөніндегі іс-шаралар, 2023-2025 жылдарға ар­налған кешенді жоспарды қабылдау себепші болған. Нә­ти­жесінде, көлеңкелі экономика деңгейі жоспарланған 19,9 %-дан 18,8 %-ға дейін төмендеді.

Сонымен қатар Қаржы ми­нистрі 2023 жылы қосылған құн салығын қайтару туралы, аванс беру есебінен түсімдер жос­пары­ның орындалуына, квази­мем­лекеттік секторға қатысты мәселелерді айтты.

«Жаңа Бюджет кодексі аясында тиімді және ашық квази­мем­лекеттік секторды қалыптас­тыру үшін тиісті жағдайлар көз­де­ліп отыр. Квазимемлекеттік сектор субъектілерінің қаражат­ты иге­руіне мониторингті және олар­дың есептілігін қамтама­сыз ету жөніндегі нормалар қа­был­­данатын болады. Квази­мем­лекеттік сектордың барлық субъектісі үшін қолма-қол ақша­ны бақылау шоттарын ашу бойынша, Жоғары аудиторлық палатаның ұсынымы мен халық­аралық тәжірибе ескеріле отырып қаралады», деді ол.