Шымкент — Қазақстанның үшінші үлкен қаласы, экономикалық және индустриалды тұрғыдан маңызды орталық. Алайда қазіргі кезде қала тек экономикалық дамуымен ғана емес, экологиялық жауапкершілігімен де назар аударуда. Жасыл экономика — бұл табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, экологиялық таза технологияларды енгізу және қоршаған ортаны қорғауға бағытталған жүйе. Шымкентте жасыл экономика принциптерін қолдау мен дамыту мемлекет тарапынан да, жергілікті билік пен қоғамдық ұйымдар тарапынан да жоғары деңгейде жүзеге асырылуда.
Жасыл экономика дегеніміз не?
Жасыл экономика — бұл табиғатты сақтай отырып, экономикалық өсуді қамтамасыз ететін жүйе. Мұнда негізгі ұстанымдар экологиялық таза технологияларды енгізу, энергия мен ресурстарды үнемдеу, қалдықтарды қайта өңдеу және қалдықсыз өндіріс жүйелерін дамыту болып табылады. Шымкент үшін жасыл экономика — бұл қала өмірін сапалы жақсарту және тұрақты дамуды қамтамасыз етудің маңызды бөлігі.
Шымкентте жасыл экономиканың дамуы
Шымкентте жасыл экономиканың дамуының алғашқы қадамдары 2010 жылдардың ортасында басталды. Қала әкімдігі мен экологиялық ұйымдар бірлесіп, экологияны қорғау, ресурстарды үнемдеу және жаңартылатын энергия көздерін дамыту бойынша бірқатар бастамалар көтерді. Осы бағытта бірнеше маңызды жобалар мен бағдарламалар іске асырылды.
1. Қалдықтарды қайта өңдеу және қалдықсыз экономика
Шымкентте қалдықтарды қайта өңдеу жүйесін дамыту мәселесі ерекше маңызға ие. Қаладағы тұрмыстық қалдықтарды сұрыптау мен қайта өңдеу жүйелері белсенді түрде енгізілуде. Осыған байланысты арнайы алаңдар мен контейнерлер қойылып, тұрғындарға қоқыс сұрыптауды үйретуге арналған ақпараттық кампаниялар жүргізілуде. Қалдықтарды қайта өңдеу өндірістері ашылып, бұл өз кезегінде қосымша жұмыс орындарын қалыптастыруда.
Мысалы, қалада жасыл қалдықтарды компосттауға арналған жобалар іске асырылуда. Қаланың ірі кәсіпорындары мен тұрғындары қалдықтарды табиғи тыңайтқыштарға айналдырып, экологиялық таза ауыл шаруашылығы өнімдерін алуға мүмкіндік туып отыр.
2. Энергия үнемдеу және жаңартылатын энергия көздері
Шымкенттің экологиялық стратегиясының маңызды бөлігі — энергия үнемдеу және жаңартылатын энергия көздерін пайдалану. Қалада энергия тиімділігін арттыруға арналған бірқатар жобалар жүзеге асырылуда. Бұл мақсатта мемлекеттік және жеке меншік компаниялар бірлесіп, жаңартылатын энергия көздерін (күн, жел, геотермалдық энергия) пайдалануды кеңейтуге бағытталған жобалар әзірлеуде.
Шымкентте жел және күн энергиясын пайдаланатын станциялардың құрылысы басталды. Жаңартылатын энергия көздерін пайдалану, әсіресе қаланың индустриалды аймақтарында өндірістің экологиялық зиянын азайтуға мүмкіндік береді.
3. Көлік инфрақұрылымы және жасыл қалалар
Шымкентте жасыл экономиканы дамытуға бағытталған маңызды бастамалардың бірі — экологиялық таза көлік инфрақұрылымын дамыту. Қаланың ішіндегі қоғамдық көлік жүйесі жаңартылып, экологиялық таза автобус парктері қалыптасуда. Сонымен қатар, электромобильдер мен гибридті көліктерді пайдалану кеңейтілуде, бұл қаладағы ауа сапасын жақсартуға септігін тигізеді.
Шымкенттің көшелерінде веложолдар мен жаяу жүргіншілерге арналған инфрақұрылымдар да кеңейтілуде. Қалада адамдардың көлікке деген тәуелділігін азайту үшін жаяу жүргіншілерге арналған аймақтар мен велосипед жолдары қарастырылып, қоғамдық көлікті пайдалануға ынталандыратын жүйелер енгізілуде.
4. Жасыл аумақтар мен табиғатты қорғау
Шымкентте табиғатты қорғауға бағытталған бірқатар шаралар жүзеге асырылуда. Қалада жаңа саябақтар мен скверлер ашылып, көгалдандыру жұмыстары қарқынды жүргізілуде. Қаланың экологиялық балансының сақталуы үшін жасыл аумақтарды ұлғайту мақсатында жасыл желек отырғызу науқандары ұйымдастырылуда.
Шымкенттің экологиялық ахуалын жақсартуға бағытталған жобалардың бірі — Арыстанбаба саябағының жаңартылуы мен жаңадан жасыл алаңдар құру. Қаладағы ескі саябақтар мен қоғамдық орындар қайтадан жасыл желектермен безендіріліп, тұрғындарға жайлы демалыс орындары ұсынылуда.
5. Экологиялық білім беру және ақпараттандыру
Жасыл экономиканың негізі — халықтың экологиялық білімін арттыру. Шымкентте экологиялық білім берудің маңызды рөл атқаратындығын түсініп, мектептерде экологияны үйретуге арналған арнайы бағдарламалар енгізілді. Сонымен қатар, қалалық экологиялық фестивальдер мен көрмелер ұйымдастырылып, азаматтардың экологиялық санасын арттыруға бағытталған шаралар өткізілуде.
Қала тұрғындары мен кәсіпкерлері арасында экологиялық жауапкершілік сезімін қалыптастыру мақсатында тренингтер мен ақпараттық кампаниялар жүргізілуде.
Шымкенттің жасыл экономикалық болашағы
Шымкентте жасыл экономикаға негізделген бастамалар қала тұрғындарының өмір сапасын арттыру, қоршаған ортаны қорғау және экономиканы тұрақты түрде дамыту үшін маңызды рөл атқарады. Қала әкімдігі мен жергілікті қоғамдастықтардың бірлескен күш-жігері қала үшін экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз етуге және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану арқылы болашақ ұрпаққа таза қоршаған ортаны қалдыруға мүмкіндік береді.
Шымкенттің жасыл экономикаға деген ұмтылысы — бұл еліміздің экологиялық дамуына қосылған маңызды үлес және еліміздің жасыл болашағының жарқын көрінісі.