2025 жылғы 8 қыркүйекте Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев жариялаған Жолдауы ел дамуының жаңа басымдықтарын айқындап, экономиканы цифрландыру, жасанды интеллектті енгізу және халықаралық ынтымақтастықты кеңейту сынды маңызды бағыттарға ерекше назар аударды. Президент Үкіметке цифрлық дамудың бірыңғай жол картасына айналатын «Digital Qazaqstan» тұжырымдамалық құжатын әзірлеуді тапсырды. Бұл құжат елдегі барлық цифрлық бастамаларды бір арнаға тоғыстырып, ұлттық деңгейдегі стратегиялық жоспармен үйлестіретін негізгі құрал болмақ.
Жолдаудағы басым бағыттар өңірлерге де тікелей қатысты. Соның жарқын мысалы – Шымкент қаласының цифрлық технологияларды енгізу, қауіпсіздік жүйесін жетілдіру және халықаралық серіктестікті нығайту салаларындағы нақты қадамдары.
Шымкент пен жаһандық технологиялық серіктестік
Шымкент қаласы соңғы жылдары қарқынды урбанизация процесінен өтіп жатыр. Үшінші мегаполис ретінде қала жаңа технологияларды енгізу мен заманауи басқару жүйелерін қалыптастыруда белсенділік танытуда.
Осы орайда, Шымкент ақылды қала (smart city) концепциясын жүзеге асыру мақсатында «Dahua Technology», «HikVision» сияқты әлемге танымал цифрлық және қауіпсіздік технологияларымен айналысатын компаниялармен өзара әріптестік туралы келісімдерге қол қойды. Бұл келісімдер:
бейнебақылау жүйелерін жаңғыртуға,
жол қозғалысын басқаруды автоматтандыруға,
қоғамдық қауіпсіздікті цифрлық деңгейде бақылауға,
қала инфрақұрылымын тиімді басқаруға мүмкіндік береді.
Мұндай қадамдар – мегаполисті заманауи, тиімді әрі қауіпсіз қала ретінде дамытудың нақты көрсеткіші.
Цифрлық концепция мен ұлттық стратегия арасындағы байланыс
Президенттің тапсырмасымен әзірленетін «Digital Qazaqstan» тұжырымдамасы жергілікті деңгейде жүзеге асырылатын барлық цифрлық жобалармен өзара үйлесім табуы тиіс. Бұл:
бөлек-бөлек бастамаларды біртұтас жүйеге біріктіруді,
бюджет пен ресурсты тиімді үйлестіруді,
және аймақтық жобаларды республикалық деңгейде масштабтауды көздейді.
Осы тұрғыда Шымкенттің цифрландыру жолындағы әрекеттері стратегиялық құжатпен сәйкестендіріліп, қала республикалық цифрлық хабтардың біріне айналуы мүмкін.
Халықаралық жүк тасымалы: Шымкент әуежайының жаңа мүмкіндігі
Президент Жолдауында ерекше атап өткен тағы бір маңызды тақырып – әуемен жүк тасымалдау саласын дамыту. Мемлекет басшысы бұл саланың әлеуеті зор екенін айтып, оны жүйелі түрде кеңейтудің маңыздылығын баса көрсетті.
Осы бағытта Шымкент халықаралық әуежайы айтарлықтай жетістікке жетті. Әуежай KZ/RA3/00004-01 бірегей тіркеу нөмірін алып, ресми түрде Еуропалық Одақтың RA3 (Regulated Agent Third Country) деректер базасына енгізілді. Бұл мәртебе нені білдіреді?
Шымкенттен Еуропаға тікелей жүк жөнелту кезінде қосымша транзиттік тексерулер жүргізілмейді;
Қазақстандық экспорттаушылар үшін логистикалық шығын азаяды;
Қаланың инвестициялық тартымдылығы артады;
Шымкент аймақтық көлік-логистикалық хаб ретінде қалыптасуға үлкен мүмкіндік алады.
Осылайша, қала логистика мен халықаралық саудада да маңызды ойыншыға айналуға қадам жасап отыр.
Президент Жолдауында айтылғандай, Қазақстанның цифрлық болашағы әрбір өңірдің жаңашылдыққа бейімділігіне тікелей байланысты. Шымкент бұл бағытта нақты нәтижелер көрсетуде – халықаралық компаниялармен серіктестік орнатты, әуежайына жаңа мәртебе алды, инфрақұрылымға жаңа технологияларды енгізіп жатыр.
«Digital Qazaqstan» тұжырымдамасы қабылданғаннан кейін Шымкент секілді қалалар цифрлық трансформацияның локомотивіне айналуы тиіс. Бұл тек экономикалық өсім ғана емес, тұрғындардың өмір сапасын арттыру, қауіпсіздік пен ашықтықты қамтамасыз ету, цифрлық мәдениетті қалыптастыру дегенді білдіреді.
Бүгінгі жасалған әрбір қадам – болашақтағы интеллектуалды, ашық әрі тиімді мемлекетке бастар жол.