2025 жылғы 8 қыркүйекте жарияланған Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауы – ел дамуының жаңа кезеңіне бағытталған, терең мазмұнды стратегиялық құжат болды. Онда Мемлекет басшысы Қазақстанның заманауи, бәсекеге қабілетті және цифрлық экономикаға негізделген болашағын қалыптастыру үшін нақты міндеттер қойды. Солардың ішіндегі ең өзектілерінің бірі – жасанды интеллект технологияларын экономиканың барлық саласына енгізу туралы бастама болды.Президент бұл мәселені кездейсоқ көтерген жоқ.
Жаһандық технологиялық өзгерістер, әлемдік нарықтың цифрлануы және экономикалық жүйелердің интеллектуализациясы – мемлекеттерден батыл шешімдер мен жылдам әрекеттерді талап етіп отыр. Қазақстан осы тарихи мүмкіндікті жіберіп алмауы тиіс.Президенттік бастама – уақыт талабына жауапҚасым-Жомарт Тоқаев Жолдауда:«Үкімет экономиканың барлық саласын жаңғырту үшін жаппай жасанды интеллектіні енгізу қажет», – деп атап өтті.Бұл сөздер қазіргі әлемдік үрдістерді ескергенде, Қазақстан үшін аса өзекті міндет екенін аңғартады. Жасанды интеллект бүгінде тек ІТ саласы үшін емес, денсаулық сақтау, ауыл шаруашылығы, білім беру, көлік, өндіріс, мемлекеттік басқару сияқты әртүрлі секторлар үшін негізгі құралға айналуда.Озық елдер бұл технология арқылы өзінің экономикалық әлеуетін бірнеше есеге арттыруда. Демек, Қазақстан да бәсекеге қабілетті болу үшін дәл қазір шешуші қадам жасауы қажет.Цифрлық Қазақстан – нақты әрекет алаңыҚазақстан 2018 жылдан бері «Цифрлық Қазақстан» бағдарламасын жүзеге асырып келеді. Осы бағдарлама аясында ІТ инфрақұрылым дамып, электронды үкімет жүйесі қалыптасты, цифрлық қызмет көрсету саласы кеңейе түсті. Алайда, бұл бастамалардың келесі логикалық қадамы – жасанды интеллектті жаппай енгізу болып отыр.Мұндай технология:Кәсіпорындардың шығындарын азайтып, тиімділігін арттырады;Мемлекеттік қызметтерді сапалы әрі жедел етеді;Білім мен медицинаны дербестендіреді;Қауіпсіздік пен басқару жүйелерін оңтайландырады.Мысалы, ауыл шаруашылығында AI ауа райын, өнімділікті және топырақ сапасын болжап, фермерлердің шешім қабылдауына көмектесе алады.
Ал медицинада – ауруларды ерте анықтап, адам өмірін сақтап қалуға мүмкіндік береді.Технологиялық серпіліс – баршаға ортақ міндетПрезидент бұл бастаманы тек Үкіметке жүктемей, елдің барлық секторын қамтитын ортақ жауапкершілік ретінде ұсынды. Мемлекеттік органдар, жекеменшік кәсіпорындар, ғылым мен білім беру мекемелері және азаматтық қоғам – барлығы жасанды интеллектке бейімделіп, оны күнделікті қызметіне енгізуі тиіс.Бизнес құрылымдар өндіріс пен қызмет көрсету сапасын жақсарту үшін AI шешімдерін пайдалануы қажет. Ал азаматтық сектор мен тұрғындар үшін – бұл цифрлық сауаттылық пен технологиялық бейімделудің маңызын арттырады.Білім жүйесі де өзгеруі тиісЖасанды интеллектті дамыту – білім беру жүйесін де түбегейлі жаңартуды талап етеді. Жоғары оқу орындары мен колледждер IT, деректер ғылымы, машиналық оқыту, нейрожелілер бағыттары бойынша заманауи оқу бағдарламаларын енгізуі керек.Сондай-ақ, мектеп оқушыларына ерте жастан цифрлық сауаттылық пен алгоритмдік ойлауды үйрету – келешекте технологияны тұтынушы емес, жасаушы ұрпақ қалыптастырудың кепілі.Инновация – Қазақстанның тұрақты болашағыПрезидент Тоқаев:«Қазақстанның дамуы – әрбір қазақстандықтың қолында», – деп әділ атап өтті.Бұл тұжырым жасанды интеллект тақырыбына да толықтай қатысты. Себебі, технологияны енгізу – тек инженерлердің міндеті емес, қоғамның сана-сезімі мен ойлау жүйесінің жаңғыруын қажет ететін кешенді процесс.Егер мемлекет, бизнес және қоғам бірігіп әрекет етсе, Қазақстан Орталық Азия өңірінде ғана емес, жаһандық деңгейде де цифрлық көшбасшылар қатарына көтерілуі мүмкін.
Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2025 жылғы Жолдауында жарияланған жасанды интеллектке қатысты бастамасы – Қазақстан дамуының жаңа дәуіріне жол ашатын тарихи шешім. Бұл қадам – экономиканы жаңғыртып қана қоймай, елдің болашағын мүлде жаңа деңгейге шығара алады.Жасанды интеллект – бұл жай ғана технология емес. Ол – ақпаратқа негізделген жаңа қоғам құрудың, тиімді мемлекет қалыптастырудың және адами әлеуетті ашудың құралы.Қазақстан болашақта табысты болғысы келсе, бұл мүмкіндікті бүгін тиімді пайдалана білуі тиіс.