Түркі мемлекеттері ұйымының XII саммитінде Мемлекет басшысы Қасым‑Жомарт Тоқаев жаңа бастама көтерді – ұйым шеңберінде Киберқауіпсіздік кеңесін құру ұсынысы. Бұл бастама цифрлық кеңістікке қатысты қатерлерге бірлесіп жауап беру, ортақ стандарттар мен өзін-өзі қорғау жүйелерін дамыту мақсатында жасалған маңызды қадам.
Президент Тоқаев өз сөзінде әлемнің көптеген елдері шекараға бағынбайтын жаңа қауіп — киберқауіптермен бетпе-бет келгенін атап өтті. Осының негізінде ол осындай қауіптерге қарсы тұру үшін түркі елдері арасында үйлестірілген механизм қажет екенін айтты.
Киберқауіптер — виртуалды, бірақ әсері нақты: деректерді ұрлау, жүйелерге шабуыл жасау, инфрақұрылымды бұзу сияқты әрекеттер мемлекеттік, экономикалық және қоғамдық салаларға ауыр залал келтіруі мүмкін. Осылайша, бұл бастама — цифрлық қауіпсіздікті бірге күшейтуге арналған маңызды қадам.
Тоқаевтың ұсынысы бойынша, Киберқауіпсіздік кеңесі түркі мемлекеттерінің цифрлық қауіптерге жауап беру ісін үйлестіру бағытына бағытталады. Бұл кеңестің негізгі функциялары:
-
Мемлекеттер арасындағы әрекеттерді үйлестіру — шабуылдарға, кіберқылмыстарға ортақ жауап беру жүйесін жасау;
-
Күш-жігерді мобилизациялау — әр елдің ресурстарын, техникалық мүмкіндіктерін біріктіру;
-
Цифрлық қауіпсіздік пен технологиялық байланысты нығайту — бажалық, ақпараттық, технологиялық алмасуды қорғау механизмдерін дамыту.
-
Құқықтық және нормативтік база — ақпараттық қауіпсіздік, деректерді қорғау, киберпреступностьпен күреске қатысты заңнаманы үйлестіру мүмкіндігіне жол ашу.
Президент Тоқаев сондай-ақ Алматыда өткен киберқауіпсіздік конференциясының нәтижелері бұл бастаманың өзектілігін растап берді деді.
Саммит барысында Мемлекет басшысы «OTS+» форматындағы кеңейтілген ынтымақтастық идеясын да жариялады. Бұл формат ұйымның халықаралық беделін арттыруға, қатысушы елдер арасындағы әртүрлі салалардағы серіктестікті кеңейтуге бағытталған.
Киберқауіпсіздік кеңесі сол кеңейтілген форматтың бір бөлігін құруы мүмкін — ұйым шеңберінде қауіптерді алдын алу, жүйелі әрекет ету және цифрлық интеграцияны қорғау тұрғысынан маңызды элемент болады.
Қазақстан ішкі саясатында — киберқауіпсіздік басым бағыт
Бұл ұсыныс Қазақстан үшін де сыртқы саясаттың ғана емес, ішкі саясаттың да басым бағытына сай келеді. Осы көктемде Мемлекет басшысы Қасым‑Жомарт Тоқаев Ұлттық қауіпсіздік кеңесі отырысын өткізіп, цифрлық кеңістікті қорғауға бағытталған шараларды талқылаған болатын.
Осылайша, ел ішіндегі қауіп-қатерлерге қарсы жүйелі жұмыс пен халықаралық ынтымақтастық ортақ бағытқа айналып келеді.
Киберқауіпсіздік кеңесін құру — оңай шаруа емес. Бұл механизм табысты жұмыс істеуі үшін:
-
Қатысушы елдерде техникалық және нормативтік базаның үйлесімді болуы қажет;
-
Құпиялылық, деректерді қорғау, құқықтық нормалар бойынша ортақ стандарттар қажет;
-
Кибершабуылдар мен киберпреступностьке қарсы белсенді алмасу — ақпараттық қауіптерге жедел жауап беру;
-
Кадрлар дайындау, мамандарды оқыту, өзара тәжірибе алмасу міндет.
Бірақ бастама — дұрыс бағыт, себебі цифрлық қауіптер бүгінгі әлемнің шекарасыз көрінісі, және оларды шекарамен шектелетін тәсілдермен бақылау мүмкін емес.
Қасым‑Жомарт Тоқаевтың ұсынысы — Киберқауіпсіздік кеңесін ОТГ ішінде құру — түркі мемлекеттерінің өзара сенім мен қауіпсіздік құрылымын нығайту жолындағы стратегиялық қадам. Бұл кеңес елдердің күш-жігерін біріктіруге, цифрлық кеңістікті қорғауға және жаңа буын технологиялық ынтымақтастығына негіз болмақ.
Заманауи қауіптерге біртұтас жауап беру — бүгінгі күннің талабы. Ал бұл бастама — сол талапқа жауап беруге бағытталған маңызды бастау. Егер қаласаңыз, осы мақалаға цитаталар, нақты мысалдар немесе қосымша деректер енгізіп, газетке лайық пішінге келтіріп бере аламын.