Шымкент қаласында әлеуметтік маңызы бар азық-түлік тауарларының ішіндегі ең көп тұтынатын өнімдердің бірі – картоп. Сол себепті оның бағасын тұрақты деңгейде ұстап тұру, тұрғындарды қолжетімді әрі сапалы өніммен қамтамасыз ету – қала әкімдігінің басты міндеттерінің бірі. Бүгінде Шымкент нарығындағы картоп бағасы бақылауда, ал өнім көлемі жеткілікті деңгейде сақталуда.
Солтүстік өңірлерден жеткізіліп, нарықты қамтамасыз етіп отыр
Қалаға картоп негізінен Павлодар және Қарағанды облыстарынан жеткізіледі. Бұл өңірлер еліміздің картоп өсірудегі ірі аймақтарының қатарында болғанымен, олардың өнімділігі мен нарықтағы жағдайына табиғи-климаттық өзгерістер мен маусымдық факторлар да әсер етеді. Соның ішінде:
-
ауа райының қолайсыздығы,
-
тасымал шығындарының өсуі,
-
жанар-жағармай бағасының қымбаттауы,
-
егін көлемінің азаюы
секілді факторлар Шымкентке жеткізілетін картоп бағасына тікелей ықпал етеді.
Қазіргі уақытта аталған аймақтардан келетін көтерме бағаның өсуіне байланысты қаладағы базарлар мен көкөніс сөрелерінде картоптың бөлшек сауда бағасы 200–270 теңге аралығында қалыптасқан.
Бағаны тұрақтандыру үшін «айналым механизмі» іске қосылды
Нарықтағы баға тұрақсыздығы мен маусымдық қымбатшылықтың алдын алу үшін Шымкент қаласында айналым схемасы тиімді қолданылып келеді. Бұл тетік бойынша ірі сауда желілеріне қомақты қаражат бөлініп, оларға төмендетілген бағамен сатуға міндеттелген өнім көлемі беріледі.
Нәтижесінде дүкендер мен әлеуметтік нысандарда картоптың бағасы бекітілген 180 теңге деңгейінде ұсынылуда. Бұл жобаның тиімділігі төмендегі нәтижелерден көрінеді:
-
тұрғындардың қолжетімді бағамен өнім сатып алу мүмкіндігі артты;
-
базардағы бағаның негізсіз өсуі тежелді;
-
әлеуметтік маңызы бар өнімдер бойынша нарықтағы бәсекелестік күшейді;
-
тауар тапшылығының алдын алуға мүмкіндік туды.
Шаруалармен ұзақмерзімді келісім-шарттар жасалды
Қала әкімдігі мен тұрақтандыру қоры ішкі нарықты үздіксіз қамтамасыз ету мақсатында шаруа қожалықтарымен 21 мың тонна картоп жеткізу туралы келісім-шарттар жасады. Бұл – Шымкент нарығының маусым барысында толық қамтылуына жеткілікті көлем.
Ұзақ мерзімді келісім-шарттар төмендегідей артықшылық береді:
-
баға тұрақсыздығына жол берілмейді;
-
шаруалар өнімді алдын ала жоспарлап, сатылымға шығаруға мүмкіндік алады;
-
қалаға өнім жеткізу тұрақты әрі жүйелі жолға қойылады;
-
форс-мажор жағдайларында қордағы өнім ұсыныс тапшылығын өтей алады.
Қалада картоп тапшылығы жоқ – ұсыныс тұрақты
Жүргізілген шаралардың нәтижесінде бүгінгі таңда Шымкент қаласында картоп тапшылығы байқалмайды. Сауда орындары мен базарларда өнім жеткілікті көлемде сатылып жатыр. Әкімдіктің мәліметінше, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету бағытында тұрақты мониторинг жүргізіліп, бағаны негізсіз көтеруге жол берілмей отыр.
Қала билігі әлеуметтік маңызы бар өнімдерді тұрақты бақылап, олардың нарықтағы қозғалысын үнемі қадағалайды. Әсіресе картоп, пияз, сәбіз, қант және өсімдік майы сияқты негізгі тауарлар бойынша арнайы талдау жасалып, қажетті жағдайда қосымша реттеу механизмдері іске қосылуда.
Алдағы жоспар: Азық-түлік белдеуі мен жергілікті өндіріске қолдау
Шымкент қаласы әкімдігі бағаны тұрақтандыру жүйесін әрі қарай жетілдіруді жоспарлап отыр. Бұл бағытта:
-
жергілікті фермерлер мен өнім өндірушілерге қолдау көрсету,
-
қаланың айналасында азық-түлік белдеуін қалыптастыру,
-
қоймалар мен логистикалық орталықтарды көбейту,
-
маусымаралық кезеңге арналған қор көлемін арттыру
сияқты шаралар қолға алынатын болады.
Экономистердің пікірінше, Шымкенттің халқы қарқынды өсіп жатқанын ескере отырып, азық-түлік қауіпсіздігі мәселесі қала дамуындағы басым бағыттардың бірі боп қала береді.