Үкімет басшысы сұйытылған мұнай газын шетелге заңсыз шығару мәселесіне назар аударды. Елімізде биыл 1,6 млн тонна сұйытылған мұнай газын өндіру жоспарланып отыр. Мұнай-химия өнеркәсібін дамытуға қажетті құнды және тапшы шикізаттар біздің елімізде автомобиль отыны ретінде көбірек қолданылады.
Ішкі істер министрлігінің мәліметі бойынша, газбен жүретін автокөлік саны бір жылда 18%-ға өсіп, 2023 жылдың қорытындысы бойынша 582 мың бірлікті құрады. Тоқсан сайын өңірлер бойынша шамамен 360 мың тонна сұйытылған газ таратылады. Сараптамаға сәйкес, жанармайдың бұл түріне сұраныс шекаралас аймақтарда артып келеді.
Сұйытылған газдың бөлшек сауда бағасы Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан және алыс-жақын шетелдермен салыстырғанда шамамен 2 есе төмен екенін ескеріп, көрші елдерге үлкен газ көлемін заңсыз экспорттау мәселесі сақталып тұр. Өндірілген көлемнің бір бөлігі өнеркәсіптік кәсіпорындарға жіберіледі. Сонымен қатар МӨЗ-де жыл сайын жоспарлы жөндеу жұмыстары жүргізіледі. Осы факторлар нәтижесінде елімізде жыл сайын шамамен 20-25% деңгейінде сұйытылған газ тапшылығы байқалады.
«Мен бұған дейін тиісті мемлекеттік органдарға сұйытылған газдың «көлеңкелі» экспортын, оның ішінде қылмыстық жауапкершілікті белгілеу арқылы жолын кесу жөніндегі жұмысты күшейтуді тапсырдым. Ұлттық қауіпсіздік комитетінің деректеріне қарасақ, сұйытылған мұнай газын шетелдерге заңсыз шығарудың 14 фактісінің жолы кесілді. Аталған жұмысты жалғастыру қажет. Әсіресе тұтыну көлемі негізсіз құбылып отырған Атырау және Абай облыстары мен бірқатар шекаралас өңірдегі жағдайды ерекше бақылауға алуды тапсырамын», деді О.Бектенов.
Сондай газ өндіру мен өңдеу көлемінің ұлғаюына қарамастан, елімізде көгілдір отын тапшылығы орын алғанын айтты. Қашаған мен Жаңаөзенде газ өңдеу зауыттарының құрылысы кешіктіріліп жатқанына тоқталды. Жаңа кен орындарын дамыту және геологиялық барлауға инвестиция тарту да баяу жүріп жатыр. Сондықтан Үкімет басшысы Энергетика министрлігі мен «QazaqGaz» компаниясына газ өңдеу зауыттарын салу және жаңа газ кен орындарын игеру бойынша нақты жол карталарын әзірлеуді тапсырды.
Мемлекет басшысы Ұлттық құрылтай отырысында халықты газбен қамтамасыз ету және газ құбырларын жаңғырту жөнінде тапсырма берілген еді. Осы мақсатқа «Самұрық-Қазына» 105 млрд теңге бөлмек. Энергетика министрлігі жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп, бөлінетін қаржының уақтылы игерілуін қамтамасыз етіп, жыл соңына дейін желілерді салу бойынша барлық жұмысты аяқтауға тиіс.
Сұйытылған мұнай газын отын ретінде пайдаланатын автомобильдердің саны жыл сайын өсіп келе жатыр. Соған қарай газ баллонды жабдықты орнату кезінде заңнаманы бұзу фактілері де көбейген. Премьер-министр мұндай жағдай азаматтардың өміріне қауіп төндіретінін айтты. Ішкі істер және Энергетика министрлігіне көлікті қайта жабдықтау және техқұжаттамада тиісті белгінің болмауына байланысты кәсіпкер жауапкершілігін күшейту жөнінде тиісті шара қабылдауды тапсырды. Ал Энергетика министрлігі баламалы отын саналатын сығымдалған газ өндірісін ынталандыру жұмысын жандандыруы қажет.